|
ويژگيهاي جغرافياي ، تاريخي شهرستان سلماس :
بنا به
شواهد تاريخي و جغرافيايي در ايجاد هسته اوليه شهر سلماس انگيزه خاصي به
نظر نميرسد. در طي اعصار، وسيله زلزله دستخوش تغيير محل دگرگوني شده است.
ولي آنچه مسلم است بافت اوليه در گذشته يكي از روستاهاي مستعد بوده و
مركزيت ارتباطي برتري داشته است. بارها در اين شهر زلزله روي داده و ساكنان
ديلمقان در محل فعلي شهر اسكان داشتند. از حفاريهاي به دست آمده از تپه
پتان، قدمت سلماس به زمان مادها ميرسد. در زمان هخامنشيان جزو آخرين قسمت
ارمنستان بود و آن را زاروند ميگفتند. در دوره اشكانيان يكي از ايالتهاي
حايل بين ايران و روم بود و پس از شكست آخرين شاه اشكاني ضميمه متصرفات
ساسانيان ميشود. يادگاري از اين سلسله در كوه پير چاوش بر سر راه اروميه و
سلماس (نزديك روستاي خان تختي) باقي مانده است. بدين صورت، روي تخته سنگي
دو نفر بر اسب وجود دارد. يكي خود اردشير و ديگري پسرش شاهپور است و در جلو
هر يك پيادهاي ايستاده مشاهده ميشود. شواهد تاريخي ميرساند كه اين
منطقه مدتي ارمني نشيني بوده است. وجود كليساها و گورستانهاي متروكه مسيحي
و سكونت فعلي ارامنه در بعضي از روستاها و استعمال كلمه (زارواند) كه يكي
از واژههاي ارمني ميباشد، همه گواه بر سكونت ارامنه در اين منطقه بوده
است. ياقوت حموي هم همين كلمه را به كار برده است بعداً كلمه سلماس و پس از
آن نام شاهپور و بعد از انقلاب مجدداً نام سلماس جانشين آن شده است.
ويژگيهاي سياسي و اداري شهرستان سلماس :
شهرستان
سلماس در 91 كيلومتري شمال مركز استان آذربايجان غربي كه از جانب شمال به
شهرستان خوي و شرق به استان آذربايجان شرقي و درياچه اروميه و از جنوب به
اروميه و از غرب به كشور تركيه محدود است. اين شهرستان داراي دو بخش به
نامهاي كوهسار و مركزي و داراي هفت دهستان است بخش كوهسار با دهستانهاي
چهريق، شپيران و شناتان و بخش مركزي با دهستانهاي زولاچاي، كره سني،
كناربروژ، لكستان است.
تقسيمات
شهرستان سلماس به تفكيك بخش و دهستان : 1379
|
نام مركز |
تعداد روستاها |
مساحت
(كيلومترمربع) |
نام
بخش / دهستان |
|
خالي از سكنه |
داراي سكنه |
جمع |
|
سلماس |
2 |
154 |
156 |
312/2544 |
كل شهرستان |
|
كتبان
چهريق عليا
دلزي
كوزه رش |
2
2
-
- |
85
41
17
27 |
87
43
17
27 |
395/1297
790/401
587/461
018/434 |
كوهسار
چهريق
شپيران
شناتال |
|
سلماس
ملحم
سيلاب
تمر
قره قشلاق |
-
-
-
-
- |
69
21
21
12
15 |
69
21
21
12
15 |
917/1246
960/267
685/388
518/289
754/300 |
مركزي
زولاچاي
كره سني
كناربروژ
لكستان |
ويژگيهاي جغرافيايي طبيعي شهرستان سلماس :
ـ موقعيت ، حدود و وسعت شهرستان سلماس :
شهرستان
سلماس با وسعت 312/2544 كيلومتر مربع ، حدود 87/6 درصد از سطح استان را به
خود اختصاص ميدهد. اين شهرستان در محدوده ارتفاعي حداقل 1000 و حداكثر بيش
از 3000 متر از سطح دريا قرار گرفته و شيب متوسط وزني آن ده درصد محاسب
گرديده
است.
از سطح
شهرستان 77/52 درصد اراضي كوهستاني و 12/14 درصد تپهها و 11/33 درصد بقيه
را اراضي دشتي و سيلابي و... تشكيل ميدهد. شهرستان سلماس در مختصات
جغرافيايي 38 درجه و 11 دقيقه عرض شمالي و 44 درجه و 46 دقيقه طول شرقي
قرارگرفته است.
ـ كوههاي شهرستان سلماس :
كوههاي
شهرستان سلماس از نقطه نظر توپوگرافي در حقيقت ادامة سلسله جبال زاگرس
ميباشد. از مرز شهرستان خوي به طرف شهرستان سلماس به صورت يك توده مرتفع
منظم، مركب از تودههاي خارائي به سمت جنوب ادامه داشته و كوههاي مرزي بنام
هراويل با ارتفاع 3409 متر ، شمليك داغ با ارتفاع 2844 متر و كوههاي كوزه
رش، شوربداغ، دوشوان، سنيتال از جانب شمال غرب و جنوب اين شهرستان را احاطه
كردهاند بطور كلي كوههاي مرتفع اين شهرستان را كوههاي مرزي اين شهرستان
با كشور تركيه تشكيل ميدهند و هر چه به طرف شهر سلماس نزديك ميشويم از
ارتفاعات كاسته شده و حد فاصل آنها بعنوان پايكوه هراويل ميباشد. ارتفاع
3097 متر در كوه ساريداش در حد مرز سلماس و اروميه (اين ارتفاعات كه از
جنوب غربي به شمال شرقي تا تمروخان تختي كشيده شده است) دشت سلماس را بوجود
ميآورند.
نمايي از كوه سه برادر (اوچ قارداشلار)
ـ دشت هاي شهرستان سلماس :
در شهرستان
سلماس يك دشت واقع شده كه توضيحاتي ذيلاً ارائه مينماييم.
دشت سلماس
مساحتي برابر با 55000 هكتار است. منطقه دشتي سلماس از دامنه ارتفاعات غربي
تا حواشي درياچه اروميه كشيده شده است و با داشتن رودخانه زولاچاي كه از
ارتفاعات غرب واقع در مرز ايران و تركيه سرچشمه گرفته پس از طي يك مسير در
راستاي جنوب غرب به شمال شرق از داخل دشت سلماس عبور نموده و به درياچه
اروميه ميريزد و باداشتن اين رودخانه و تغذيه جانبي از ارتفاعات آهكي
منابع غني از آب دارد. ضخامت آبرفت در اين دشت به 200 متر مي رسد كه از
مرغوبيت نسبتاً خوبي برخوردار است.

نمايي
از دشت سلماس
ـ دره هاي شهرستان سلماس :
درههاي
سلماس به لحاظ خوش آب و هوا بودن و قرار گرفتن در مسير رودخانهها و كنار
باغات مورد توجه گردشگران و علاقمندان به طبيعت است.
ـ دره زولاچاي :
دره
زولاچاي در شهرستان سلماس كه رودخانه زولا در آن جاري است مورد توجه اغلب
علاقمندان به گذران اوقات فراغت كه خسته از محيط شهري هستند قرار ميگيرد.

منظره اي از درة زولا چاي
ـ دره دريك :
دره دريك
كه رودخانه دريك در آن جاري است داراي چشماندازهاي بديع و ديدني است و
حياتوحش اطراف بهخصوص آواي كبكها و ديدن حياتوحش مردم را به اين منطقه
كشانده و به تفريح ميپردازند.
ـ دره تمر :
دره تمر در
جاده هشتيان كه به چمنزارهاي دامنه كوه پير چاوش و زولا ختم ميشود از
مناطق خوش آب و هواي سلماس بوده و در حقيقت تفرجگاه اصلي اين شهرستان
محسوب ميگردد.
|